Voetafwijking: varus- en valgusstand

De varus- en valgusstand / -kanteling is een voetafwijking die meestal voorkomt in combinatie met andere standsafwijkingen. Zo wordt in combinatie met de pes cavus vaak een varusstand of -kanteling van de voet gezien. De pes planus komt vaak samen met een valgusstand / -kanteling voor. Bij de pes equinus (spitsvoet) kan zowel een varus- als een valgusstand of -kanteling optreden. Wanneer de pes equinus echter door een centraal neurologische aandoening veroorzaakt wordt zal meestal een varusstand / -kanteling ontstaan.

Bij perifeer neurologische aandoeningen gebeurt het soms dat een varus- of valgusstand of - kanteling geïsoleerd voorkomt, dus zonder een andere standsafwijking. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij mensen met spina bifida op het niveau van S1; tijdens de stand- en zwaaifase ontstaat een varuskanteling. Ook postpoliopatiënten kunnen last hebben van pijnlijke instabiliteit van de enkel.  

Behandeling

De behandeling van een varus-  of valgusstand / -kanteling bestaat uit het accepteren, ondersteunen en het indien mogelijk corrigeren van de voet, gecombineerd met het reduceren van de belasting.

In een aantal gevallen dient u de varus- en valgusstanden / kantelingen (gedeeltelijk) te accepteren, ondanks de mogelijkheid tot corrigeren.

Door het kantelen van de voet kan ontlasting van de mediale of laterale voetrand nodig zijn om overmatige druk weg te nemen.  Maak bij valgusstand of -kanteling een lokale uitsparing onder BM-V. Bij varusstand maakt u een lokale uitsparing onder CM-I.

Om de stand of kanteling van de calcaneus niet te verergeren past u een hielkom of CV toe. Zorg daarnaast voor een goede retrocapitieve ondersteuning.

Bij een corrigeerbare situatie kunt u de stand van de calcaneus corrigeren. Een valgusstand is te corrigeren door mediale subcalcaneale opdruk. Corrigeer een varusstand door opdruk onder BM-V met uitsparing van CM-I. Geef bij mediale opdruk een laterale tegendruk en bij laterale opdruk een mediale tegendruk.

Als de belastingslijn naast de schoen loopt is een extra stevige, hogere schacht nodig en kan het steunvlak worden verbreed door een hakaanpassing of schoring. Wanneer sprake is van een geïsoleerd voorkomende varus- of valgusstand / -kanteling zal slechts een flexibele schachtversteviging of koker nodig zijn voor de ondersteuning of correctie; een rigide schachtversteviging is niet noodzakelijk. 

Als er tevens sprake is van een voorvoetspits dient u een verhoogde hielheffing toe te passen.

Bron: stichting LOOP